Επιστροφή στη Λογική; Το ΑΚΕΛ, η ΕΔΕΚ και η Σοσιαλδημοκρατία

Γράφει ο Θέμος Δημητρίου

Η Σοσιαλδημοκρατία γίνεται πάλι επίκαιρη στην πολιτική συζήτηση. Με αφορμή το συνέδριο της ΕΔΕΚ, στελέχη της προτείνουν επιστροφή στις αριστερές καταβολές της και συγκεκριμένα στις σοσιαλδημοκρατικές αρχές που είχε στην ιστορική της πορεία. Από την άλλη, με την επάνοδο του ΑΚΕΛ στην απόλυτη κυριαρχία του αριστερού χώρου, γίνεται συζήτηση για άνοιγμα του κόμματος ώστε να καλύψει τον σοσιαλδημοκρατικό χώρο.

Το πρόβλημα με αυτή τη συζήτηση είναι ότι παραμένει σε πολιτικές αντιλήψεις και κατηγορίες μιας εποχής που έχει πια ξεπεραστεί και δεν ανταποκρίνεται στη σημερινή πραγματικότητα. Το σχήμα Δεξιά-Κέντρο-Αριστερά επικράτησε στην πολιτική σκηνή της Ελλάδας και της Κύπρου με την ίδρυση της «Ένωσης Κέντρου» από τον Γεώργιο Παπανδρέου στη μετεμφυλιοπολεμική εποχή, όπου κυριαρχούσε μια αυταρχική και αδίστακτη Δεξιά και η Αριστερά προσπαθούσε να επιβιώσει σε σκληρές συνθήκες διωγμών, φυλακίσεων, εξοριών και εκτελέσεων.

Ο Παπανδρέου απευθυνόταν τόσο σε δεξιές δυνάμεις που δεν ήθελαν την κυριαρχία του Παλατιού και του Καραμανλή όσο και σε αριστερές δυνάμεις που δεν έβλεπαν ελπίδα στην Αριστερά. Η ονομασία «Ένωση Κέντρου» και η κήρυξη «διμέτωπου αγώνα» μετέτρεψε τον Παπανδρέου σε κύριο αντίπαλο της Δεξιάς χωρίς την κατηγορία τού συνοδοιπόρου των κομμουνιστών.

Η ΕΔΕΚ ιδρύθηκε κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση της Ένωσης Κέντρου. Με την ηγεσία της πιο αριστερά τοποθετημένη από τον Παπανδρέου, είχε στις τάξεις της και δεξιά στελέχη. Ωστόσο, σύντομα το ιδεολογικό φάσμα του κόμματος περιορίστηκε στον χώρο από τη Σοσιαλδημοκρατία μέχρι και τη Μαρξιστική Αριστερά. Η μετονομασία σε «Σοσιαλιστικό Κόμμα ΕΔΕΚ» έβαλε τέλος στην «κεντρώα» εικόνα του.

Πρέπει να θυμίσουμε πως όταν γίνονταν αυτές οι αλλαγές η Σοσιαλδημοκρατία λίγη σχέση είχε με τη σημερινή. Ηγέτες της ήταν ο Πάλμε, ο Μιτεράν, ο Μπραντ και στη μεταχουντική Ελλάδα ο Ανδρέας Παπανδρέου. Από τότε πολλά άλλαξαν. Ηγέτες όπως ο Μπλερ, ο Σρέντερ, ο Σημίτης, ο Ολάντ, μετέτρεψαν τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα σε κράχτες του νεοφιλελευθερισμού και τα έφεραν στα πρόθυρα της εξαφάνισης.

Το ΑΚΕΛ ακολουθεί μια ουσιαστικά σοσιαλδημοκρατική πολιτική. Προσπαθει να διαμορφώσει ένα κράτος πρόνοιας, όπως και η Σοσιαλδημοκρατία. Οι αναφορές στον κομμουνισμό είναι για το κόμμα απαραίτητες για να διατηρήσει τη σχέση του με την πραγματική του βάση, και ένα όραμα για το μέλλον.

Το πρόβλημα με τη Σοσιαλδημοκρατία είναι ότι δεν υπάρχουν πια περιθώρια για σοσιαλδημοκρατικές πολιτικές. Σήμερα, στην εποχή του Τραμπ, του Πούτιν και του Νετανιάχου, στην εποχή των πολέμων, η έννοια του «Κέντρου» δεν είναι τίποτε άλλο από συγκάλυψη χυδαιότητας και εγκλημάτων απέναντι στην ανθρωπότητα. Η σύγκρουση είναι πια ανάμεσα στον λαό και τους καταπιεστές του, στη λογική και τη χυδαιότητα, στην Αριστερά και τη Δεξιά.

Η Σοσιαλδημοκρατία δεν θα σώσει ούτε την ΕΔΕΚ ούτε το ΑΚΕΛ. Αυτή η συζήτηση το μόνο που καταφέρνει είναι να συσκοτίζει την πραγματικότητα, να αποφεύγει τη συζήτηση για τα πραγματικά διλήμματα της εποχής μας και να αναζητεί τυπολατρικές λύσεις σε ουσιαστικά αδιέξοδα.

Ποια λοιπόν επιστροφή στη Λογική; Δεν είναι η πρώτη φορά που η Σοσιαλδημοκρατία βρέθηκε μπροστά σε τέτοια αδιέξοδα. Το 1937 ένας σπουδαίος σοσιαλδημοκράτης, ο Τζωρτζ Μπέρναρντ Σω, έγραψε στη νέα έκδοση του βιβλίου του «Οδηγός της Έξυπνης Γυναίκας στον Σοσιαλισμό και τον Καπιταλισμό»:

«Η νίκη του Στάλιν επι του Τρότσκι ήταν για τη Σοβιετική πολιτική επιστροφή στη λογική, γιατί ο Στάλιν κατάλαβε πως προτεραιότητα της Σοβιετικής Κυβέρνησης ήταν να φροντίσει για την επιτυχία του Σοσιαλισμού στη Ρωσία αντί να προσπαθεί να προωθήσει πρόωρες επαναστάσεις σε άλλες χώρες».

Η αποτυχία του Σω να καταλάβει ποια ήταν τα προβλήματα της εποχής του οδήγησε στην επικρότηση του Στάλιν.

Το Καφενείο της Πέμπτης είναι μια ανοικτή συνάθροιση συζήτησης που γίνεται κάθε Πέμπτη στις 7:30μμ στα Γραφεία της Σοσιαλιστικής Έκφρασης, Ρήγα Φεραίου 25^Α, 1087 Λευκωσία. Τη στήλη γράφουν θαμώνες του Καφενείου.

[email protected]