Κώστας Καλλωνιάτης 14/02/2026 ΚΑΜΙΝΙ
Όταν το κόμμα σου δέχεται μία πολιτική επίθεση προσωποποιημένη σε ηγετικό σου στέλεχος, τότε, όσες διαφορές κι αν έχεις μαζί του, καθήκον σου είναι να το υπερασπίσεις, εσύ ειδικά που διαφωνείς μαζί του. Στην ρητορική επίθεση που εξαπέλυσε ο Θ. Καρτερός κατά του γραμματέα της Νέας Αριστεράς (ΝΑ), Γ. Σακελλαρίδη (Τι «χτίζει» αλήθεια ο Γαβριήλ; | ΕΦΣΥΝ), θα περίμενε κανείς μία απάντηση από κάποιο ηγετικό στέλεχος του κόμματος που διαφωνεί με τον Γαβριήλ στο θέμα της ακολουθητέας τακτικής για τις συμμαχίες.
Για τον απλό λόγο ότι η σε βάρος του επίθεση στρεφόταν ευθέως κατά της Νέας Αριστεράς συνολικά, με απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς περί θνησιγενούς κόμματος, που δεν προσφέρει ελπίδα ή προοπτική ότι κτίζει κόμμα, και περί “λεγόμενης” πλειοψηφίας στην ΝΑ, που δίνει εικόνα παιδικής χαράς και θέλει να παίξει το δικό της παιχνίδι πολεμώντας ανεμόμυλους και αναπαράγοντας την πολυδιάσπαση της Αριστεράς.
Εξ όσων γνωρίζω τέτοια υπερασπιστική της ΝΑ απάντηση δεν υπήρξε, δυστυχώς. Και θα ήταν πολύ εύκολο να υπάρξει γιατί η “πολεμική” του κ. Καρτερού, η οποία χαρακτηρίζεται από μπόλικη δόση ειρωνείας, στηρίζεται σε αφηγηματική υπεραπλούστευση που υποκαθιστά την ανάλυση με ηθικολογία, της οποίας το βασικό αν όχι αποκλειστικό επιχείρημα είναι αυτό της καταστρατήγησης της ενότητας της προοδευτικής παράταξης, εξαιτίας της στάσης της ΝΑ που θέλει να κτίσει αυτοτελώς το κόμμα της, μέσα όμως από την κοινωνία.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η πολυδιάσπαση αποδυναμώνει την υλική επιρροή της Αριστεράς κι ότι μικρά κόμματα χωρίς κοινωνική γείωση καταλήγουν σε ιδεολογική περιχαράκωση. Όμως, η Αριστερά, όπως παραδέχεται κι ο ίδιος ο Θ. Καρτερός, βρίσκεται σε κρίση. Με τη διαφορά ότι η κρίση αξιοπιστίας της Αριστεράς δεν οφείλεται στην πολυδιάσπαση και την έλλειψη ενιαίου πόλου όπως πιστεύει ο κ. Καρτερός.
Εδώ υπάρχει αντιστροφή αιτίου κι αποτελέσματος. Η πολυδιάσπαση είναι αποτέλεσμα της κρίσης αξιοπιστίας, όχι η αιτία της. Η κρίση αξιοπιστίας δεν είναι οργανωτικό ζήτημα. Είναι ζήτημα ταξικής στρατηγικής, σχέσης με το κράτος, εμπειρίας διακυβέρνησης και πολιτικής ρήξης ή ενσωμάτωσης.
Η κρίση της ελληνικής Αριστεράς μετά το 2015 δεν προέκυψε επειδή ήταν διασπασμένη, αλλά επειδή ήταν…ενωμένη σε λάθος βάση.
Προέκυψε επειδή ένα ριζοσπαστικό πρόγραμμα μετατράπηκε σε μνημονιακή διαχείριση κι επειδή την έξοδο από το μνημόνιο το 2019 δεν ακολούθησε μία επιστροφή στην αριστερή ριζοσπαστική πολιτική και τις κοινωνικές ρίζες της μισθωτής εργασίας, αλλά μία στροφή προς κεντρώες επιλογές και το φλερτ με τα μεσαία κοινωνικά στρώματα.
Η απαξίωση της Αριστεράς συνέβη, δηλαδή, όσο ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν ακόμη ενωμένος κι οφειλόταν στην αρχηγική, συμβιβαστική και κεντρώας κατεύθυνσης πολιτική που ακολούθησε, με ηγέτη τον Αλέξη Τσίπρα. Πολιτική που συνεχίζει σήμερα ο Τσίπρας με τις εξαγγελίες του, μεταξύ άλλων, για δημοκρατικό καπιταλισμό στη θέση του δημοκρατικού σοσιαλισμού και για οικονομικό κι όχι μόνον πατριωτισμό (βλ. στήριξη πολεμικών δαπανών).
Συνεπώς ο κ. Καρτερός δεν αποσιωπά μόνον το υλικό αίτιο της κρίσης, μετατρέποντας το σε πρόβλημα «ενότητας». Παραβλέπει, συγχρόνως, όταν κατηγορεί τον Γαβριήλ πως απαρνείται το εγχείρημα Τσίπρα πριν καλά -καλά αυτός εκθέσει το πρόγραμμα του, ότι ο Τσίπρας δεν είναι Καρυστιανού και δεν προήλθε από παρθενογένεση. Έχει μακρύ ιστορικό πολιτικής πρακτικής κι επιπλέον έχει ήδη θέσει το πλαίσιο της νέας προγραμματικής του πορείας, με συνεντεύξεις, ομιλίες και το βιβλίο του.
Ανεξάρτητα από τα παραπάνω, η πίεση Καρτερού στη Νέα Αριστερά να εγκαταλείψει τη στρατηγική αυτοτελούς οικοδόμησης υπέρ μιας γραμμής «ανασύνθεσης της προοδευτικής παράταξης», με κεντρικό πόλο τον Τσίπρα, στερείται στοιχειώδους αριστερής ριζοσπαστικής επιχειρηματολογίας επειδή:
- Προϋποθέτει ότι η βασική προτεραιότητα της ΝΑ είναι η εκλογική ήττα της Δεξιάς. Όμως, προτεραιότητα της ριζοσπαστικής Αριστεράς δεν είναι η απλή εναλλαγή στην κυβέρνηση, αλλά η αλλαγή των κοινωνικών συσχετισμών ώστε η αριστερή κυβέρνηση να μπορεί να εφαρμόσει το ρηξικέλευθο πρόγραμμα της και να μην επαναλάβει μία νέα στρατηγική ήττα αλά 2015.
Αν η νέα “προοδευτική” κυβέρνηση κινηθεί εντός του ίδιου θεσμικού-οικονομικού πλαισίου, τότε η ταξική δομή δεν αλλάζει και κανένας κοινωνικός μετασχηματισμός δεν θα προκύψει. - Η έννοια «ανασύνθεση της προοδευτικής παράταξης» είναι εξ ορισμού προβληματική. Γιατί ο όρος «προοδευτική παράταξη» δεν είναι ταξικός, αλλά διαταξικός. Συγκροτείται γύρω από αντιδεξιό μέτωπο, θεσμική ομαλότητα, ήπια κοινωνική μεταρρύθμιση και δεν συνιστά ταξικό μπλοκ εργασίας. Είναι εκλογικός συνασπισμός ετερογενών κοινωνικών συμφερόντων.
Ο κ. Καρτερός θεωρεί αυτονόητο ότι η στρατηγική πρέπει να είναι η συγκρότηση αντι-Μητσοτακικού πόλου. Αλλά δεν απαντά με ποιο πρόγραμμα; Με ποια ρήξη; Με ποια κοινωνική βάση; Χωρίς αυτά, η «ανασύνθεση» είναι απλή αναπαραγωγή του 2019, που υποκαθιστά την κοινωνική βάση με την εκλογική στρατηγική και αποτελεί κλασική σοσιαλδημοκρατική μετατόπιση της πολιτικής σε απλή αριθμητική. - Το άρθρο Καρτερού δεν αγγίζει καθόλου τα καυτά ζητήματα της Ευρωζώνης, των δημοσιονομικών περιορισμών, του παραγωγικό μοντέλου και των ιδιοκτησιακών σχέσεων. Άρα παραμένει στο επίπεδο της πολιτικής διαχείρισης.
- Ο κ. Καρτερός ειρωνεύεται την ΝΑ ως «καθαρή Αριστερά» και τη «μη αποδοχή συμβιβασμών» από αυτήν. Όμως, δεν λέει σε ποιους συμβιβασμούς αναφέρεται και σε ποιο στρατηγικό ορίζοντα εντάσσονται αυτοί. Το 2015 δεν ήταν απλός τακτικός συμβιβασμός. Ήταν στρατηγική ενσωμάτωση. Ο κ. Καρτερός δεν κάνει αυτή τη διάκριση. Αντιμετωπίζει κάθε άρνηση συμμαχίας με το Κέντρο ως «παιδικότητα». Επομένως ο «ρεαλισμός» ταυτίζεται με την αποδοχή του υφιστάμενου πολιτικού πλαισίου.
Από τα παραπάνω συνάγεται πως η επίκληση της «ενότητας» ως ηθικής κατηγορίας από τον κ. Καρτερό είναι παραπλανητική. Δεν μπορεί η ενότητα να παρουσιάζεται ως αυταξία. Για τους μαρξιστές η ενότητα δεν είναι ποτέ αφηρημένη. Είναι ενότητα πάνω σε πρόγραμμα και κοινωνική στρατηγική. Αν η «ενότητα» σημαίνει υποχώρηση από ρήξη, θόλωση θέσεων, ή/και διεύρυνση προς Κέντρο, τότε πρόκειται για διαταξικό μπλοκ που ενσωματώνει. Η ιστορία της σοσιαλδημοκρατίας είναι γεμάτη τέτοια παραδείγματα.
Εν κατακλείδι, ο επικριτής της ΝΑ δεν προτείνει ταξική ανασυγκρότηση. Προτείνει πολιτική συγκόλληση. Αντικαθιστά την κοινωνική στρατηγική με εκλογικό μπλοκ. Αντιμετωπίζει την κρίση ως πρόβλημα μορφής, όχι περιεχομένου. Θεωρεί τον ρεαλισμό ως ταύτιση με τον υπάρχοντα συσχετισμό. Υποβαθμίζει το ζήτημα της ενσωμάτωσης της Αριστεράς στο κράτος, αποδεχόμενος την σοσιαλδημοκρατική λογική ότι προτεραιότητα είναι η κυβερνησιμότητα, όχι η μεταβολή των σχέσεων εξουσίας.
Το κρίσιμο πρόβλημα, ωστόσο, σήμερα δεν είναι «ενότητα έναντι αυτοτέλειας», αλλά η κατάκτηση της κοινωνικής γείωσης. Η ελληνική Αριστερά δεν βρίσκεται σε κρίση επειδή διασπάστηκε. Βρίσκεται σε κρίση επειδή δεν υπάρχει μαζική εργατική κινητοποίηση, η κοινωνία τείνει να ιδιωτικοποιήσει τις προσδοκίες της, ο φόβος υπερισχύει της ελπίδας, και η αριστερή πολιτική δεν παράγει δυναμική κοινωνική αντίδραση ικανή να ρίξει την κυβέρνηση της Δεξιάς. Αν δεν υπάρχει, όμως, μαζικό εργατικό κίνημα, νεολαιίστικη ριζοσπαστικοποίηση, κοινωνική σύγκρουση, τότε καμία «ενότητα» δεν αλλάζει συσχετισμούς.
Προτεραιότητα της ΝΑ σήμερα πρέπει να είναι η οργάνωση στους χώρους εργασίας, η συνδικαλιστική ανασυγκρότηση, οι τοπικές δομές κοινωνικής αλληλεγγύης και η συγκρότηση εργατικού-λαϊκού μπλοκ με τη βοήθεια του νέου προγράμματος της και μιας διεθνιστικής κινηματικής συνεργασίας.
Χωρίς αυτά, κάθε εκλογική νίκη θα μένει κενή περιεχομένου.
About Author
