Σύγκριση 12 προγραμματικών στόχων Νέας Αριστεράς με ΜΕΡΑ25

Απρ 10, 2026 – 08:04 Κώστας Καλλωνιάτης Η ΕΠΟΧΗ

Μέχρι σήμερα γνωρίζουμε πως με τον ΣΥΡΙΖΑ η Νέα Αριστερά συμπίπτει σε αρκετές προγραμματικές θέσεις της. Με το ΜΕΡΑ25 όμως πόσο κοντά βρισκόμαστε; Με το παρόν κείμενο επιχειρούμε μία συστηματική αντιπαραβολή των θέσεων του ΜΕΡΑ25 με κάθε ένα από τις «12 προγραμματικές αιχμές» της Νέας Αριστεράς με σύντομη αναφορά γιατί το ΜέΡΑ25 (βάσει των επίσημων θέσεων/ανακοινώσεών του) συμφωνεί, είτε συμφωνεί εν μέρει, είτε δεν συμφωνεί και με σύντομη αιτιολόγηση και παραπομπές στις πηγές του ΜέΡΑ25.

Παρατηρούμε πως σε αρκετά σημεία υπάρχει μεγάλη ταύτιση πολιτικών στόχων (π.χ. κατοικία, δημόσιος έλεγχος ενέργειας, προστασία πρώτης κατοικίας). Σε άλλα, η συμφωνία είναι γενική/πολιτική αλλά διαφέρουν οι προτάσεις/μέτρα. Παραθέτουμε και τις πηγές όπου το ΜέΡΑ25 διατυπώνει ξεκάθαρες θέσεις. ΜέΡΑ25+4ΜέΡΑ25+4ΜέΡΑ25+4

Αντιπαραβολή θέσεων Νέας Αριστεράς (τα 12 σημεία) και ΜέΡΑ25

«Καλύτερες δουλειές… (κατώτατος 1.000€, ετήσιες αυξήσεις, συλλογικές συμβάσεις, 32ωρο κ.λπ.)

ΜέΡΑ25: Συμφωνεί εν μέρει / Ισχυρή ταύτιση.
Αιτιολόγηση: Το ΜέΡΑ25 υποστηρίζει ισχυρά συλλογικές συμβάσεις, αύξηση πραγματικών εισοδημάτων, αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή μισθών και μείωση χρόνου εργασίας στο πρόγραμμά του. Ωστόσο δεν βρήκαμε δημόσια επίσημη στοχοθετημένη πρόταση «κατώτατος 1.000€» ως ρητό νούμερο (το κόμμα απαιτεί αξιοπρεπή/αυξήσεις και αυτόματη αναπροσαρμογή). ΜέΡΑ25+1

Μείωση τιμών, μηδενικός ΦΠΑ σε είδη πρώτης ανάγκης, πλαφόν, κατάργηση Χρηματιστηρίου Ενέργειας, φορολόγηση υπερκερδών.

ΜέΡΑ25: Συμφωνεί σαφώς.
Αιτιολόγηση: Το ΜέΡΑ25 προτείνει μείωση/μηδενισμό ΦΠΑ σε βασικά αγαθά, πλαφόν σε βασικά προϊόντα και ρητή κατάργηση/επανεξέταση του Χρηματιστηρίου Ενέργειας, καθώς και φορολογική παρέμβαση σε υπερκέρδη. ΜέΡΑ25+1

Στεγαστικό και κοινωνικές κατοικίες, αναστολή πλειστηριασμών, πλαφόν ενοικίων, απόρριψη Golden Visa.

ΜέΡΑ25: Συμφωνεί σαφώς.
Αιτιολόγηση: Το ΜέΡΑ25 έχει προτάσεις για σύσταση Οργανισμού Κοινωνικής Κατοικίας, κατάργηση Golden Visa, προστασία πρώτης κατοικίας, πάγωμα πλειστηριασμών και σχέδιο «ΟΔΥΣΣΕΑΣ». ΜέΡΑ25+1

Ειρήνη και μείωση εξοπλισμών, απεμπλοκή από προβληματικές στρατηγικές συμμαχίες (π.χ. Ισραήλ), αποΝατοποίηση ΕΕ και Ελλάδας.

ΜέΡΑ25: Συμφωνεί σαφώς.
Αιτιολόγηση: Το ΜέΡΑ25 τάσσεται υπέρ επαναπροσδιορισμού της θέσης στο ΝΑΤΟ, κατά της μιλιταριστικής κλιμάκωσης και έχει ζητήσει απεμπλοκή/διακοπή σχέσεων με το Ισραήλ και μειώσεις εξοπλισμών. ΜέΡΑ25+1

Ισχυρό κοινωνικό κράτος με φορολόγηση των πλουσίων, φόρος μεγάλης περιουσίας, ενίσχυση ΑΑΔΕ

ΜέΡΑ25: Συμφωνεί σαφώς (με ισχυρή πρόταση φορολογίας).
Αιτιολόγηση: Το ΜέΡΑ25 προτείνει προοδευτική φορολογία, μείωση έμμεσων φόρων, ενιαία φορολόγηση εισοδημάτων, μέτρα για φορολόγηση κερδών/μερισμάτων και θέσεις για ενίσχυση φοροελέγχων, γενική σύμπτωση με τη λογική της πρότασης για φόρο πλούτου. ΜέΡΑ25+1

Ανάπτυξη και τερματισμός ιδιωτικοποιήσεων, επαναφορά δημόσιου ελέγχου σε ενέργεια/μεταφορές/τράπεζες, δημόσια τράπεζα.

ΜέΡΑ25: Συμφωνεί σαφώς, μάλιστα προτείνει εθνικοποίηση/κοινωνικοποίηση ΔΕΗ, δημόσιο τραπεζικό πυλώνα και ΔΗΜΗΤΡΑ.
Αιτιολόγηση: Το ΜέΡΑ25 έχει ρητές προτάσεις για κοινωνικοποίηση/επαναδημοσιοποίηση ΔΕΗ/ΔΕΔΔΗΕ/ΑΔΜΗΕ, απόσυρση ιδιωτικοποιήσεων και δημιουργία δημόσιου τραπεζικού πυλώνα / Δημόσιου Συστήματος Πληρωμών. ΜέΡΑ25+1

Οικολογική βιωσιμότητα με ΑΠΕ, ενεργειακές κοινότητες, απαγόρευση νέων παραχωρήσεων υδρογονανθράκων.

ΜέΡΑ25: Συμφωνεί σαφώς.
Αιτιολόγηση: Το ΜέΡΑ25 ζητά απαγόρευση εξορύξεων υδρογονανθράκων, στήριξη ΑΠΕ, και οικολογικές πολιτικές· υπάρχει/αναφέρεται και θέση για σεβασμό προστατευόμενων περιοχών. ΜέΡΑ25

Σεβασμός στο περιβάλλον, όρια στην τουριστική μεγέθυνση, κατάργηση νόμων Χατζηδάκη, πολεοδομικός σχεδιασμός, απαγόρευση εκτός σχεδίου δόμησης.

ΜέΡΑ25: Συμφωνεί εν μέρει / ισχυρή συμφωνία στο περιβαλλοντικό πλαίσιο.
Αιτιολόγηση: Το ΜέΡΑ25 τάσσεται υπέρ ολοκληρωμένου χωροταξικού σχεδιασμού, προστασίας Natura και αντιτίθεται σε απορρυθμίσεις που διευκολύνουν περιβαλλοντική καταστροφή· για το νομοθετικό πακέτο Χατζηδάκη έχει ζητήσει κατάργηση/αναθεώρηση. ΜέΡΑ25+1

Υγεία/παιδεία/οικονομία φροντίδας — επενδύσεις, κατάργηση ιδιωτικοποίησης εκπαίδευσης/υγείας, βρεφονηπιακοί.

ΜέΡΑ25: Συμφωνεί σαφώς.
Αιτιολόγηση: Το ΜέΡΑ25 προτείνει ενίσχυση δημόσιων δομών υγείας και παιδείας, αύξηση δημόσιας έρευνας και αντίθεση στη ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης/υγείας. ΜέΡΑ25

10. Αντιμετώπιση ιδιωτικού χρέους — δημόσιος φορέας διαχείρισης υποθηκευμένων ακινήτων, απαγόρευση πλειστηριασμών, εξωδικαστικός μηχανισμός.

ΜέΡΑ25: Συμφωνεί σαφώς.
Αιτιολόγηση: Το ΜέΡΑ25 έχει καταθέσει προτάσεις προστασίας πρώτης κατοικίας, πάγωμα πλειστηριασμών, κατάργηση Ηρακλή/περιορισμό funds και έχει προτείνει σχέδιο «ΟΔΥΣΣΕΑΣ» για κοινωνική διαχείριση των κόκκινων δανείων. ΜέΡΑ25+1

11. Δημοκρατία, αλλαγές στην επιλογή δικαστικών, κατάργηση νόμου περί ευθύνης υπουργών, εκδημοκρατισμός αστυνομίας, διαχωρισμός κράτους-εκκλησίας.

ΜέΡΑ25: Συμφωνεί εν μέρει / ισχυρή ταύτιση σε πολλές δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις.
Αιτιολόγηση: Το ΜέΡΑ25 έχει σαφή πλαίσιο για δημοκρατική ανασυγκρότηση, ενίσχυση ανεξαρτήτων αρχών και κοινωνική συμμετοχή· θέσεις επί συγκεκριμένων νομικών ρυθμίσεων (π.χ. ευθύνη υπουργών) υπάρχουν αλλά χρειάζεται πιο συγκεκριμένη αντιπαράθεση άπειρων νομοθετικών λεπτομερειών. ΜέΡΑ25

12. Δίκαιη ψηφιακή μετάβαση — απεξάρτηση από ιδιωτικές πλατφόρμες, δημόσιος έλεγχος ψηφιακών υποδομών, δημόσιο λογισμικό ανοιχτού κώδικα.

ΜέΡΑ25: Συμφωνεί σαφώς/εν μέρει.
Αιτιολόγηση: Το ΜέΡΑ25 προωθεί το δημόσιο ψηφιακό σύστημα «ΔΗΜΗΤΡΑ», δημόσιο έλεγχο υποδομών πληρωμών και ψηφιακές λύσεις υπό δημόσιο-δημοκρατικό έλεγχο· γενική συμφωνία με την ιδέα απεξάρτησης από ιδιωτικές μονοπωλιακές πλατφόρμες. ΜέΡΑ25+1

Συνοπτικό συμπέρασμα

Σε πλειονότητα (1,2,3,5,6,7,9,10,12) υπάρχει ισχυρή ταύτιση ανάμεσα στις προτάσεις της Νέας Αριστεράς και τις επίσημες θέσεις του ΜέΡΑ25 — ειδικά στα οικονομικά/κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα (φόροι, δημόσιος έλεγχος, κατοικία, προστασία πρώτης κατοικίας, ενέργεια, μείωση ΦΠΑ, προστασία εργαζομένων). ΜέΡΑ25+1
Σε ορισμένα σημεία (π.χ. ακριβές νούμερο για κατώτατο 1.000€, λεπτομέρειες εφαρμογής πλαφόν, ή ακριβής τακτική για δικαστικό/διοικητικό νέο πλαίσιο) η συμφωνία είναι γενική/πολιτική αλλά διαφέρουν οι λεπτομέρειες ή το ΜέΡΑ25 προτιμά δικά του μέτρα (π.χ. ΔΗΜΗΤΡΑ, δικούς του τρόπους φορολόγησης). ΜέΡΑ25+1

Παρακάτω έχουμε έναν ουδέτερο, αναλυτικό πίνακα σύγκρισης θέσεων Νέας Αριστεράς και ΜέΡΑ25, βασισμένο στα 12 σημεία της Νέας Αριστεράς και στο εγκεκριμένο πολιτικό πλαίσιο / πρόγραμμα του ΜέΡΑ25.

Συγκριτική Ανάλυση Θέσεων Νέας Αριστεράς – ΜέΡΑ25

Θεματικός άξονας	Θέση Νέας Αριστεράς	Θέση ΜέΡΑ25	Εκτίμηση σύγκλισης
1. Εργασία και μισθοί	Κατώτατος μισθός 1.000€, συλλογικές συμβάσεις, 13ος-14ος μισθός, σταδιακή μείωση χρόνου εργασίας (στόχος 32 ώρες).	Στήριξη συλλογικών συμβάσεων, αύξηση κατώτατου στα 800–1.000€, σταδιακή μείωση χρόνου εργασίας, πλήρης απασχόληση, αναστροφή ελαστικοποίησης.	Σχεδόν πλήρης σύγκλιση (διαφορές σε ρυθμό και μεθοδολογία υλοποίησης).
2. Έλεγχος τιμών / Καρτέλ	Μηδενικός ΦΠΑ στα βασικά, πλαφόν σε αγαθά και ρεύμα, φορολόγηση υπερκερδών.	Ρύθμιση αγορών, τιμολόγηση ενέργειας βάσει κόστους, φορολόγηση υπερκερδών, πάγωμα τιμών σε βασικά αγαθά.	Πλήρης σύγκλιση.
3. Στεγαστική πολιτική	Δημιουργία κοινωνικών κατοικιών, συνεταιριστικά σχήματα, πλαφόν ενοικίων, απόρριψη Golden Visa.	Εθνικό πρόγραμμα κοινωνικής κατοικίας, κατάργηση Golden Visa & Airbnb υπερ-τουριστικοποίησης, προστασία πρώτης κατοικίας.	Πλήρης σύγκλιση.
4. Εξοπλισμοί / Εξωτερική πολιτική	Μείωση εξοπλισμών, απεμπλοκή από συμμαχίες όπως με το Ισραήλ.	Κατάργηση εξοπλιστικών προγραμμάτων, αποδέσμευση από ΝΑΤΟϊκές επιχειρήσεις, εξωτερική πολιτική μη ευθυγράμμισης.	Ιδεολογική σύγκλιση, διαφορές σε ρητορικό τόνο και ρεαλισμό εφαρμογής.
5. Φορολογική δικαιοσύνη	Αυξημένη φορολογία σε υψηλά εισοδήματα, φόρος μεγάλης περιουσίας, ενίσχυση ελέγχων.	Προοδευτική φορολογία, κατάργηση έμμεσης φορολογίας, υψηλή φορολόγηση πλούτου και μερισμάτων.	Πλήρης σύγκλιση.
6. Δημόσιες υποδομές / Ιδιοκτησία	Επαναφορά δημόσιου ελέγχου σε ενέργεια, μεταφορές, τράπεζες.	Δημόσιος έλεγχος στρατηγικών τομέων, δημιουργία Δημόσιας Αναπτυξιακής Τράπεζας.	Πλήρης σύγκλιση.
7. Ενεργειακή / οικολογική μετάβαση	Ενίσχυση ΑΠΕ, ενεργειακές κοινότητες, όχι σε εξορύξεις υδρογονανθράκων.	Πράσινη μετάβαση με δημόσια συμμετοχή, απαγόρευση εξορύξεων, προώθηση αποκεντρωμένης ενέργειας.	Πλήρης σύγκλιση.
8. Περιβάλλον / Τουρισμός / Δόμηση	Όρια στον τουρισμό, κατάργηση νόμων Χατζηδάκη, περιορισμός εκτός σχεδίου δόμησης.	Ρύθμιση τουρισμού, κατάργηση νόμων Χατζηδάκη, βιώσιμος χωροταξικός σχεδιασμός.	Πλήρης σύγκλιση.
9. Υγεία, παιδεία, φροντίδα	Δημόσιες επενδύσεις, κατάργηση ιδιωτικών πανεπιστημίων, ενίσχυση ΕΣΥ.	Καθολική δημόσια υγεία και παιδεία, κατάργηση ιδιωτικών ΑΕΙ, αύξηση δαπανών για ΕΣΥ και Παιδεία.	Πλήρης σύγκλιση.
10. Ιδιωτικό χρέος / Τράπεζες	Δημόσιος φορέας ακινήτων, ρύθμιση χρεών, προστασία πρώτης κατοικίας.	Δημόσια διαχείριση “κόκκινων” δανείων, προστασία πρώτης κατοικίας, ρύθμιση με συμμετοχή πιστωτών.	Πλήρης σύγκλιση.
11. Δημοκρατικοί θεσμοί / Δικαιοσύνη	Μεταρρυθμίσεις στη Δικαιοσύνη, κατάργηση νόμου περί ευθύνης υπουργών, διαχωρισμός κράτους-εκκλησίας.	Παρόμοια ατζέντα θεσμικής ανασυγκρότησης, διαχωρισμός κράτους–εκκλησίας, συμμετοχική δημοκρατία.	Σχεδόν πλήρης σύγκλιση.
12. Ψηφιακή μετάβαση	Δημόσιος έλεγχος ψηφιακών υποδομών, ανοικτός κώδικας, συνεταιριστικές πλατφόρμες.	Δημόσιες ψηφιακές υποδομές, απεξάρτηση από Big Tech, έλεγχος δεδομένων από το Δημόσιο.	Πλήρης σύγκλιση.

Πολιτική εκτίμηση

Η Νέα Αριστερά και το ΜέΡΑ25 συγκλίνουν σχεδόν πλήρως σε προγραμματικό επίπεδο στα βασικά κοινωνικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά ζητήματα. Οι διαφοροποιήσεις δείχνουν να είναι πολιτικο-στρατηγικές αλλά δεν φαίνεται να είναι ποιοτικά ουσιαστικές:

Η Νέα Αριστερά κινείται σε πιο ευρωπαϊστικό πλαίσιο, θεωρώντας δυνατή τη διαπραγμάτευση εντός ΕΕ και Ευρωζώνης.
Το ΜέΡΑ25, προτείνει ένα μηχανισμό με το όνομα Δήμητρα που προβλέπει πληρωμές χωρίς τράπεζες και, υπό συνθήκες, έξοδο από το ευρώ και άρα υιοθετεί πιο ριζοσπαστική γραμμή οικονομικής κυριαρχίας. Στην πραγματικότητα, όμως, η πρόταση «Δήμητρα» δεν αποτελεί δημοσίως ένα πλήρες, νομικά και οικονομικά αξιολογημένο σχέδιο αλλαγής νομίσματος. Είναι περισσότερο έκτακτο δημοσιονομικό εργαλείο σε περίπτωση κρίσης ή πιέσεων από ευρωπαϊκούς θεσμούς. Εξάλλου, εκπρόσωποι του ΜέΡΑ25 έχουν δηλώσει ότι, αν και το νόμισμα «δεν είναι φετίχ», δεν επιδιώκουν έξοδο από το ευρώ και την Ευρωζώνη.
Τέλος, το ΜέΡΑ25 εμφανίζει πιο αντισυστημικό τόνο στην εξωτερική πολιτική και στις θεσμικές μεταρρυθμίσεις συγκριτικά με τη Νέα Αριστερά .

Συνολικά, οι δύο δυνάμεις βρίσκονται στο ίδιο κοινωνικό και ιδεολογικό πεδίο, αλλά διαφέρουν στη στρατηγική χρήσης της πολιτικής εξουσίας: το ΜέΡΑ25 στοχεύει περισσότερο στη ρήξη, ενώ η Νέα Αριστερά περισσότερο στη ριζοσπαστική μεταρρύθμιση.

Παρά τις επιμέρους διαφορές στρατηγικής, το προγραμματικό υπόβαθρο της Νέας Αριστεράς και του ΜέΡΑ25 συγκλίνει σε τέτοιο βαθμό ώστε να καθιστά ρεαλιστική τη δημιουργία πεδίου πολιτικού διαλόγου και συνεργασίας. Οι δύο δυνάμεις συμμερίζονται κοινό αξιακό πυρήνα: κοινωνική δικαιοσύνη, αναδιανομή πλούτου, επαναφορά δημόσιου ελέγχου σε στρατηγικούς τομείς, πράσινη και δημοκρατική μετάβαση.

Η κύρια διαφορά εντοπίζεται στη μεθοδολογία του μετασχηματισμού καθώς η Νέα Αριστερά επενδύει στην ενδοσυστημική διαπραγμάτευση και στη σταδιακή ανασύνθεση κοινωνικών πλειοψηφιών, ενώ το ΜέΡΑ25 δεν αποκλείει τη ρήξη με τα ευρωπαϊκά θεσμικά και χρηματοοικονομικά πλαίσια.

Σε συνθήκες κοινωνικής πόλωσης και πολιτικής απαξίωσης, μια συντεταγμένη προγραμματική σύγκλιση μεταξύ τους θα μπορούσε να επαναφέρει τη συζήτηση για μια σύγχρονη ριζοσπαστική Αριστερά με κυβερνητικό σχέδιο, που θα υπερβαίνει τη διαχείριση και θα επαναφέρει στο προσκήνιο το αίτημα του κοινωνικού μετασχηματισμού.