Αντώνης Βασιλείου
Αυτό το σημείωμα, και άλλα που θα ακολουθήσουν, δεν διεκδικεί να είναι η απάντηση για το πως θα οργανωθεί η αντεπίθεση της εργασίας απέναντι στο κεφάλαιο, αλλά προσπαθεί να δημιουργήσει ένα βοηθητικό σκαλοπατι για να ξεφύγουμε από το τέλμα της αμηχανίας που έχει περιπέσει σύμπασα η Αριστερά, λόγω της συσσωρευσης διαδοχικών ηττών. Η παρατεταμένη εσωστρέφεια και ο επακόλουθος κατακερματισμός κάπου πρέπει να σταματήσουν. Ίσως αυτό το κείμενο να είναι πολύ τολμηρό εγχείρημα, ίσως αποδειχθούν τελείως ανεδαφικά όσα γράφω, αλλά από κάπου πρεπει να αρχίσουμε και να δημιουργήσουμε μια κοινή γλώσσα. Τα πολιτικά μέτωπα για όσους τα πιστεύουν, δεν χτίζονται με τα θέλω και τις προθέσεις, των ηγεσιών αλλά με την ενεργή συναίνεση των εργαζομένων. Από την οργάνωση τους πρέπει να ξεκινήσεις.
Θα επιχειρήσουμε μια περιοδολόγηση της ταξικής πάλης και να περιγράψουμε την εξέλιξη της, για να καταλήξουμε στο ότι ο ψηφιακός συνδικαλισμός ίσως να είναι μια απάντηση στην παρατεταμένη ξηρασία παραδοσιακών ταξικών αγώνων. Το έλλειμα πληροφόρησης και η στοχευμένη σιωπή των συστημικών ΜΜΕ, έχουν δημιουργήσει μια ψευδή εικόνα της πραγματικότητας, που προσπαθεί να πείσει ότι δεν υπάρχει ταξική πάλη. Σε επόμενα σημειώματα, θα συζητήσουμε την στρατηγική του κεφαλαίου για την χειραγώγηση της ταξικής πάλης, μέσω της ιεραρχικής υποχώρησης,της σε βαθμίδα υποδεέστερη από τους γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς του κεφαλαίου. Σε άλλο θα παρουσιάσουμε μια αναλυτική περιγραφή της κατάστασης του παγκόσμιου εργατικού κινήματος.
Είναι εντυπωσιακό ότι στην χώρα μας, η αυτοοργάνωση των εργαζομένων της e–food ή της Wolt δείχνει μια κατεύθυνση πολύ ελπιδοφόρα. Θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε, ότι ο ψηφιακός συνδικαλισμός γεννήθηκε και στην Ελλάδα. Αν λοιπόν διαθέτουμε ένα τέτοιο κοινωνικό εργαστήριο, ας ασχοληθούμε λίγο μαζί του.
Α. Η περιοδολόγηση της ταξικής πάλης στον καπιταλισμό ακολουθεί τις μεγάλες αλλαγές στην παραγωγή και την οργάνωση και τον καταμερισμό της εργασίας. Συνοπτικά, μπορούμε να διακρίνουμε τις εξής φάσεις:
- Πρώιμος Καπιταλισμός & Βιομηχανική Επανάσταση (18ος – μέσα 19ου αι.): Η πάλη ξεκινά με αυθόρμητες αντιδράσεις (π.χ. Λουδίτες στην κλωστουφαντουργία της Αγγλίας περί το 1815 που έσπαγαν μηχανές). Κυριαρχεί η διεκδίκηση για τη νομιμοποίηση των συνδικάτων, τη μείωση του ωραρίου και την κατάργηση της παιδικής εργασίας. Είναι η εποχή της συγκρότησης της εργατικής τάξης ως “τάξη καθεαυτή”.
- Η Άνοδος των Μαζικών Συνδικάτων και εργατικών κομμάτων (τέλη 19ου αι. – 1914): Η πάλη μετατρέπεται από συνδικαλιστική σε πολιτικά οργανωμένη. Ιδρύονται οι Διεθνείς των Εργατών και μαζικά σοσιαλιστικά κόμματα. Οι μορφές πάλης, περιλαμβάνουν τη γενική απεργία και τη διεκδίκηση του καθολικου δικαιώματος ψήφου, με αποκορύφωμα τις επαναστατικές απόπειρες (π.χ. Παρισινή Κομμούνα).
- Μεσοπόλεμος και επαναστατική άνοδος (1917 – 1945): Μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, η ταξική πάλη παίρνει τη μορφή της ευθείας σύγκρουσης για την κρατική εξουσία. Εμφανίζονται τα εργατικά συμβούλια (Soviets) και η πάλη κατά του φασισμού (Ισπανικός εμφύλιος), ο οποίος λειτούργησε ως βίαιη απάντηση του κεφαλαίου στην εργατική άνοδο.
- Η “Χρυσή Εποχή” της σοσιαλδημοκρατίας και το Κράτος Πρόνοιας (1945 – 1973): Στη Δύση κυριαρχεί ο Κεϊνσιανός συμβιβασμός κεφαλαίου εργασίας. Η ταξική πάλη διεξάγεται κυρίως μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων για αυξήσεις μισθών και κοινωνικές παροχές. Στο τέλος αυτής της περιόδου (Μάης ’68), η πάλη επεκτείνεται σε ζητήματα αυτονομίας και κριτικής του τρόπου ζωής.
- Νεοφιλελευθερισμός & Παγκοσμιοποίηση (1980 – σήμερα): Χαρακτηρίζεται από την υποχώρηση της παραδοσιακής συνδικαλιστικής ισχύος, μετά την κατάρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, σε αποδυνάμωση των κομμουνιστικών και εργατικών κομμάτων. Η πάλη γίνεται περισσότερο κατακερματισμένη λόγω της ελαστικής εργασίας. Εμφανίζονται νέες μορφές αντίστασης ενάντια στη λιτότητα (π.χ. κινήματα πλατειών, απεργίες στην πλατφόρμα/gig economy) και σύνδεση με οικολογικά ή έμφυλα αιτήματα. Τα κόμματα της ριζοσπαστικής Αριστερας που σε κάποιες περιπτώσεις κατάφεραν προσωρινές νίκες, δεν αποδείχτηκαν ικανά προετοιμασμένα ώστε να οδηγήσουν τους λαούς να αντιμετωπίσουν την ισχύ των θεσμών του κεφαλαίου. Ωστόσο έδειξαν ότι όσο οργανωμένο και αν είναι το σύστημα, δεν είναι άτρωτο.
Β. Η επίδραση της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων και η σημερινή μορφή της ταξικής πάλης.
Σήμερα, η τεχνολογική εξέλιξη και η οργάνωση της παραγωγής, δεν είναι μια ουδέτερη διαδικασία, αλλά λειτουργεί ως πεδίο αναμέτρησης ανάμεσα στο κεφάλαιο και την εργασία. Οι νέες τεχνολογίες αναδιαμορφώνουν την ταξική πάλη με τους εξής τρόπους:
1. Ο “Αλγοριθμικός Έλεγχος” και η μερική απασχόληση ή απασχόληση πλατφόρμας (gig economy). Η χρήση αλγορίθμων για τη διαχείριση της εργασίας (π.χ. σε πλατφόρμες delivery ή μεταφορών) επιτρέπει στο κεφάλαιο να ελέγχει τους εργαζόμενους με ακρίβεια δευτερολέπτου, συχνά χωρίς την παρουσία φυσικού προϊσταμένου. Το εργασιακό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από
α. Κατακερματισμός. Οι εργαζόμενοι δεν μοιράζονται πλέον έναν κοινό χώρο (εργοστάσιο), γεγονός που καθιστά τη συλλογική οργάνωση πιο δύσκολη.
β. Ψευδο-αυτοαπασχόληση: Οι εργαζόμενοι συχνά βαφτίζονται “ανεξάρτητοι συνεργάτες”, στερούμενοι βασικών δικαιωμάτων όπως ο κατώτατος μισθός και η ασφάλιση.
2. Αυτοματοποίηση και Τεχνητή Νοημοσύνη (AI). Η άνοδος της AI και της ρομποτικής απειλεί να προκαλέσει την μετατροπή μεγάλων τμημάτων της εργατικής τάξης σε “πλεονάζοντα”. Έτσι εμφανίζονται φαινόμενα
α. Κρίσης Αξιών: επειδή η αντικατάσταση της ανθρώπινης εργασίας διευρύνεται ολοένα, αμφισβητείται η παραδοσιακή βάση παραγωγής υπεραξίας, ως υπερεργασία πέραν του κοινωνικά ανγκαίου χρόνου εργασίας. Αυτό με την σειρά του προκαλεί μια αλυσιδωτή αντίδραση κρίσης αξιών, και αντικατάστασης τους από όρους όπως η αριστεία, η τεχνογνωσία ως κυριαρχία, η ανταγωνιστικότητα, η κερδοφορία, επιχειρηματική ιδιοφυϊα κλπ.
β.Επιτήρηση και έλεγχος συμπεριφοράς: Η ψηφιακή τεχνολογία χρησιμοποιείται για την εντατικοποίηση της παρακολούθησης των εργαζομένων, περιορίζοντας την αυτονομία τους.
3. Νέες Μορφές Οργάνωσης και Διεθνοποίηση. Παρά τις δυσκολίες, η τεχνολογία προσφέρει και νέα όπλα στην εργατική τάξη, που δυστυχώς δεν έχει ακόμη ενσωματώσει στο δικό της οπλοστάσιο. Τέτοια είναι:
α. Ο Ψηφιακός Συνδικαλισμός: Μέσω των social media και εφαρμογών, οι εργαζόμενοι μπορούν να συντονίζουν απεργίες σε παγκόσμιο επίπεδο (π.χ. εργαζόμενοι στην Amazon).
β. Η διευκολυση της δημοσιότητας και της Ορατότητας: Μονοθεματικά κινήματα βάσης και άτυπα δίκτυα αλληλοβοήθειας χρησιμοποιούν την τεχνολογία για να παρακάμψουν τη γραφειοκρατία των παραδοσιακών συνδικάτων.
4. Η Διεθνής Διάσταση της Ψηφιακής Εργασίας Υπάρχει σε εξέλιξη, ένας νέος “διεθνής καταμερισμός ψηφιακής εργασίας”. Εκατομμύρια εργαζόμενοι σε χώρες με χαμηλό κόστος εκτελούν μικρο-εργασίες (micro-tasking) για την εκπαίδευση αλγορίθμων AI, αποτελώντας ένα νέο “ψηφιακό προλεταριάτο”.
Γ. Παραδείγματα ψηφιακού συνδικαλισμού.
Η σύγχρονη ταξική πάλη στον “ψηφιακό καπιταλισμό” χαρακτηρίζεται από την προσπάθεια των εργαζομένων να μετατρέψουν την τεχνολογία από εργαλείο ελέγχου σε εργαλείο οργάνωσης. Παραθέτουμε παραδείγματα που δείχνουν αυτή τη μετάβαση:
1. Το Παράδειγμα της e-food (Ελλάδα, 2021). Αποτελεί μια από τις πιο εμβληματικές νίκες του σύγχρονου εργατικού κινήματος στην Ελλάδα, καθώς συνδύασε την ψηφιακή αλληλεγγύη με την παραδοσιακή απεργία.
- Η εταιρεία, αξιοποιόντας τον νόμο 4808/2021 του Χατζηδάκη, επιχείρησε να αλλάξει το καθεστώς εργασίας χιλιάδων διανομέων από μισθωτούς σε «συνεργάτες» με ατομική σύμβαση (μπλοκάκι} ή “free-lancers” (independent contractors).
- Οι εργαζόμενοι οργάνωσαν μαζικές μοτοπορείες και απεργίες, ενώ ταυτόχρονα υπήρξε ένα τεράστιο κύμα συμπαράστασης στα social media με το γενικό σύνθημα hashtag #cancel_efood.
- Το αποτέλεσμα ήταν ότι η εταιρεία αναγκάστηκε να υπαναχωρήσει, μετατρέποντας τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου σε αορίστου χρόνου για πάνω από 2.000 εργαζόμενους.
2. Οι Οδηγοί της Uber (Διεθνώς). Η Uber αποτελεί το παγκόσμιο πρότυπο τηςοικονομίας πλατφόρμας (gig economy), όπου η ταξική πάλη επικεντρώνεται στον νομικό ορισμό του “εργαζόμενου”.
- Μορφή Πάλης: Συντονισμένες “αποσυνδέσεις” (digital strikes) από την εφαρμογή. Για παράδειγμα, το 2019 και το 2024, οδηγοί σε δεκάδες πόλεις (Λονδίνο, Νέα Υόρκη, Σικάγο) έκλεισαν ταυτόχρονα τις εφαρμογές τους για να διεκδικήσουν καλύτερες αμοιβές και να φρενάρουν τις άδικες “απενεργοποιήσεις” λογαριασμών.
- Νομικές Νίκες: Στη Μεγάλη Βρετανία, μετά από χρόνια δικαστικών αγώνων, το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ότι οι οδηγοί είναι “workers” (εργαζόμενοι) και όχι αυτοαπασχολούμενοι, κατοχυρώνοντας δικαιώματα όπως ο κατώτατος μισθός και η άδεια μετ’ αποδοχών.
3. Deliveroo & “Αλγοριθμική” Αντίσταση (Ευρώπη). Η Deliveroo ( Βρετανική πλατφόρμα διαδικτυακού εστιατορίου για εργαζόμενους βιομηχανιών, τραπεζών κλπ) έχει αντιμετωπίσει έντονες αντιδράσεις για τον τρόπο που ο αλγόριθμος αναθέτει παραγγελίες και υπολογίζει τις αμοιβές.
- Valentine’s Day Strikes: Τον Φεβρουάριο του 2024, χιλιάδες διανομείς σε Deliveroo, Uber Eats και Just Eat απήργησαν την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου –μια ημέρα αιχμής– για να αναδείξουν την υποτίμηση της εργασίας τους.
- Συλλογικές Διαπραγματεύσεις: Παρά τις δικαστικές πιέσεις, η εταιρεία υπέγραψε “συμφωνίες εθελοντικής αναγνώρισης” με συνδικάτα (π.χ. GMB στη Βρετανία) για να συζητά θέματα αμοιβών. Βέβαια η μάχη για το πλήρες εργασιακό καθεστώς συνεχίζεται αλλά ο ταξικός αγώνας δεν στραγγαλίστηκε.
Σύνοψη μορφών ψηφιακού συνδικαλιστικού αγώνα
| Μορφή | Περιγραφή |
| Ομαδικές αποσυνδέσεις | Μαζική αποσύνδεση από τις εφαρμογές για να “παραλύσει” ο αλγόριθμος. |
| Καμπάνιες κοινωνικών μέσων | Χρήση hashtags (η χρήση δίεσης #, αναβαθμίζει το μήνυμα στις μηχανές αναζήτησης) και αυξάνει την οικονομική πίεση της εταιρείας μέσω των πελατών. |
| Αλγοριθμικός ακτιβισμός | Ανταλλαγή πληροφοριών σε κλειστές ομάδες (WhatsApp/Signal) για το πώς λειτουργεί ο αλγόριθμος και πώς να τον “παρακάμψουν”. |
| Επίθεση κορεσμού | Μπορείς με ταυτόχρονες μαζικές παραγγελίες ή απόσυρση χρημάτων από τράπεζες και να αποδιοργανώσεις τα συστήματα τους. |
Δ. Πως οι νέες μορφές οργάνωσης επηρεάζουν τη νομοθεσία σε ΕΕ και Ελλάδα
Στην Ελλάδα, η ταξική πάλη στον τομέα των πλατφορμών δεν έμεινε μόνο στους δρόμους, αλλά μεταφέρθηκε και στο επίπεδο της νομοθετικής σύγκρουσης και των δικαστικών αποφάσεων, επηρεάζοντας άμεσα τη ζωή χιλιάδων εργαζομένων.
Η Οδηγία της ΕΕ και η Ελληνική Πραγματικότητα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρόσφατα κατέληξε σε μια ιστορική Οδηγία για την εργασία σε πλατφόρμες (Platform Work Directive). Η βασική καινοτομία που εισάγει η οδηγία, είναι το «μαχητό τεκμήριο» εργασίας: αν μια πλατφόρμα ελέγχει τον εργαζόμενο (π.χ. ορίζει αμοιβή, παρακολουθεί την απόδοση, επιβάλλει στολή), τότε ο εργαζόμενος θεωρείται αυτόματα μισθωτός και όχι ελεύθερος επαγγελματίας, εκτός αν η εταιρεία αποδείξει το αντίθετο (αφήνει δηλαδή παραθυράκια).
Στην Ελλάδα, η κατάσταση περιπλέχθηκε με τον Νόμο Χατζηδάκη (Ν. 4808/2021): Ο νόμος θεσμοθετεί τη δυνατότητα των εταιρειών να απασχολούν διανομείς ως “freelancers” (με μπλοκάκι), δηλαδή προσπαθεί να νομιμοποιήσει της ανασφάλιστη ή υποαμειβόμενη εργασία.
Η πίεση των σωματείων (όπως το Συνδικάτο Εργατοϋπαλλήλων Επισιτισμού-Τουρισμού και το Σωματείο Βάσης Εργαζομένων στις Ταχυμεταφορές – ΣΒΕΟΔ) ανάγκασε την κυβέρνηση και τα δικαστήρια να επανεξετάσουν την ερμηνεία του νόμου, κυρίως όσον αφορά τις συνδικαλιστικές ελευθερίες.
Η Δικαστική Δικαίωση (Απόφαση Αρείου Πάγου & Εφετείων) οι δικαστικές αποφάσεις που έκριναν ότι οι διανομείς σε πλατφόρμες (όπως η Wolt ή η e-food) καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες και η εργασία τους έχει τα χαρακτηριστικά της “εξαρτημένης εργασίας”.
Αποτέλεσμα: Αυτό σημαίνει ότι δικαιούνται δώρα (Χριστουγέννων/Πάσχα), επιδόματα αδείας και αποζημιώσεις, ανεξάρτητα από το τι γράφει η σύμβασή τους. Αυτή είναι μια τεράστια νίκη της ταξικής πάλης στο νομικό πεδίο, καθώς “ξεγυμνώνει” το αφήγημα της πλατφόρμας περί “απλής μεσολάβησης”.
Σχετικά με την περίπτωση της Wolt (2023-2024). Εδώ είδαμε μια νέα μορφή οργάνωσης της ταξικής πάλης τις απεργίες των “Freelancers“: Παρόλο που πολλοί εργάζονται με το καθεστώς του ελεύθερου επαγγελματία, οργάνωσαν μαζικές απεργίες διεκδικώντας σταθερές αμοιβές ανά παραγγελία, καθώς οι αλλαγές στον αλγόριθμο μείωναν το εισόδημά τους χωρίς προειδοποίηση. Είδαμε και νέες μορφές κοινωνκής αλληλεγγύης Η χρήση της τεχνολογίας επέτρεψε στους διανομείς (πολλοί εκ των οποίων είναι μετανάστες) να ξεπεράσουν γλωσσικά και θεσμικά εμπόδια, δημιουργώντας μια πολυεθνική εργατική ενότητα στους δρόμους της Αθήνας.
Συμπέρασμα. Η Ελλάδα είναι πρότυπο”εργαστήριο” εξελίξεων επειδή
α) Έχει πολύ υψηλά ποσοστά χρήσης πλατφορμών διανομής.
β) Υπάρχει παράδοση σωματείων βάσης που δρουν έξω από τον παραδοσιακό, δυσκίνητο συνδικαλισμό.
γ) Η σύγκρουση για το αν ο διανομέας είναι “συνεργάτης” ή “εργάτης” έγινε κεντρικό πολιτικό ζήτημα, επηρεάζοντας τις εκλογικές ατζέντες.
Ε. Πως αντιδρά το κεφάλαιο στις δικαστικές αποφάσεις;
Η εξέλιξη της ταξικής πάλης κινείται πλέον σε δύο μέτωπα: στην τεχνολογική «αντεπίθεση» των εταιρειών και στην εκρηκτική πολιτική σύγκρουση στους δρόμους, με τη Γαλλία να αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα στην Ευρώπη.
1. Η Τεχνολογική Αντεπίθεση: Drones και Αυτοματοποίηση. Οι πλατφόρμες, βλέποντας τα κέρδη τους να απειλούνται από τις δικαστικές αποφάσεις και τις απεργίες, αναζητούν τρόπους να παρακάμψουν τον “ανθρώπινο παράγοντα”: Έτσι εισάγουν νέους τρόπους ελέγχου, διανομής και εποπτείας όπως:
Delivery Drones & Robots: Εταιρείες όπως η Amazon και η Uber επενδύουν δισεκατομμύρια σε αυτόνομα οχήματα διανομής. Στόχος είναι η μετατροπή της εργασίας από “σωματική” (διανομέας) σε “εποπτική” (ένας τεχνικός για 100 ρομπότ), μειώνοντας δραστικά τη δυνατότητα απεργιακής πίεσης.
Πλήρης Αυτοματοποίηση: Αν η εργασία δεν είναι πλέον ανθρώπινη, η έννοια της “ταξικής πάλης” μετατοπίζεται από το εργοστάσιο και τον δρόμο, στον έλεγχο των υποδομών και των δεδομένων.
2. Γαλλία επί Μακρόν: Η Ταξική Πάλη ως “Πολιορκία”. Η Γαλλία του Εμανουέλ Μακρόν (2017-σήμερα) αποτελεί το “εργαστήριο” της σύγχρονης κοινωνικής σύγκρουσης, καθώς οι μεταρρυθμίσεις του θεωρήθηκαν από τα συνδικάτα ως μια ολομέτωπη επίθεση του κεφαλαίου. Παραθέτουμε κορυφαίες στιγμές της ταξικής πάλης στην Γαλλία.
Κίτρινα Γιλέκα (2018): Μια αυθόρμητη, μη συνδικαλιστική εξέγερση της περιφέρειας ενάντια στο κόστος ζωής. Χαρακτηρίστηκε από οριζόντια οργάνωση, άμεση δημοκρατία και βίαιες συγκρούσεις, αναγκάζοντας τον Μακρόν σε προσωρινές υποχωρήσεις. Πέτυχαν την ακύρωση του φόρου στα καύσιμα, αυξηση του κατώτατου μισθού, και ενεργοποίηση αδιάφορων πολιτών που πάγωσε την νεοφιλελεύθερη ατζέντα. Απέτυχαν στην ανατροπή του Μακρόν, στην συγκρότηση οργάνωσης πουαδυνάτιζε την αποτελεσματκότητα των διεκδηκήσεων. Δηλαδή πέτυχαν ως κίνημα εξέγερσης και απέτυχαν ως πολιτικό κίνημα.
Απεργία στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς (2019): Η μεγαλύτερη σε διάρκεια απεργία των τελευταίων δεκαετιών ενάντια στην ενοποίηση των συνταξιοδοτικών ταμείων. Παρέλυσε τη χώρα για εβδομάδες.
Η Μάχη του Συνταξιοδοτικού (2023): Η απόφαση του Μακρόν να αυξήσει το όριο συνταξιοδότησης στα 64 έτη και την ενοποίηση των ταμείων, μέσω προεδρικού διατάγματος (παρακάμπτωντας την Βουλή) προκάλεσε μήνες μαζικών διαδηλώσεων. Εδώ η ταξική πάλη πήρε τη μορφή σύγκρουσης για τη δημοκρατία, με τα συνδικάτα να κατηγορούν την κυβέρνηση για “αυταρχικό νεοφιλελευθερισμό”. Εχασαν επειδή η οικονομική αιμοραγία των απεργών και πανδημία αποδιοργάνωσε την συνοχή τους και οδήγησε σε σταδιακό ατομικό συμβιβασμό.
Τα Χαρακτηριστικά της ταξικής πάλης σε αυτούς τους ταξικούς αγώνες στην Γαλλία του Μακρόν ήταν:
- Ενότητα: Συνασπισμός όλων των μεγάλων συνδικάτων (CGT, CFDT κ.α.), κάτι ιδιαίτερα σπάνιο για τη Γαλλία.
- Ριζοσπαστικοποίηση: Χρήση μεθόδων όπως το “robin hooding” (οι εργαζόμενοι στην ενέργεια έκοβαν το ρεύμα σε κυβερνητικά κτίρια και το έδιναν δωρεάν σε φτωχά νοικοκυριά).
- Καταστολή: Η απάντηση του κράτους ήταν η ακραία αστυνομική βία, γεγονός που οδήγησε σε διεθνή καταδίκη από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Συμπέρασμα.
Ενώ στην Ελλάδα και την ΕΕ η πάλη εστιάζει στη νομική κατοχύρωση (αναγνώριση του εργάτη), στη Γαλλία η σύγκρουση είναι συνολικά πολιτική, αμφισβητώντας το μοντέλο διακυβέρνησης.
Στ. Η αυταρχική στροφή ως η μόνη απάντηση του καπιταλισμού σήμερα.
Ο καπιταλισμός, όταν έρχεται αντιμέτωπος με οργανωμένη εργατική αντίσταση που απειλεί την κερδοφορία ή την πολιτική του σταθερότητα, συχνά καταφεύγει στον αυταρχισμό. Αυτό εκδηλώνεται τόσο με «σκληρά» μέσα (αστυνομία) όσο και με «ήπια καταστολή» (νομοθεσία, ψηφιακή επιτήρηση).
Ακολουθούν συγκεκριμένα παραδείγματα από την Ελλάδα, τη Γαλλία και διεθνώς:
1. Η Νομοθετική Περιοριστική Πρακτική (Ελλάδα). Στην Ελλάδα, ο αυταρχισμός παίρνει τη μορφή του περιορισμού του δικαιώματος στην απεργία και τη διαδήλωση:
Νόμος για τις Διαδηλώσεις (2020): Εισήγαγε την έννοια της «αστικής ευθύνης» των διοργανωτών για ζημιές, με στόχο να τρομοκρατήσει τα σωματεία.
Νόμος Χατζηδάκη (2021): Επέβαλε την υποχρεωτική παροχή «προσωπικού εγγυημένης υπηρεσίας» (33%) σε κρίσιμους τομείς κατά τη διάρκεια απεργίας, καθιστώντας την απεργία στην πράξη αναποτελεσματική.
Δικαστικές Αποφάσεις: Σχεδόν το 90% των απεργιών που προσφεύγουν στα δικαστήρια οι εργοδότες στην Ελλάδα κηρύσσονται «παράνομες και καταχρηστικές» με συνοπτικές διαδικασίες.
2. Η Αστυνομική Καταστολή (Γαλλία). Στη Γαλλία του Μακρόν, ο αυταρχισμός έγινε ορατός στους δρόμους, με στόχο τη φυσική κάμψη του φρονήματος:
Μονάδες BRAV-M: Δίκυκλες μονάδες αστυνομικής καταστολής που κατηγορήθηκαν για ακραία βία κατά των διαδηλωτών για το συνταξιοδοτικό (2023).
Στρατηγική του “Nassage”: Η αστυνομία εγκλωβίζει διαδηλωτές σε στενούς αδιέξοδους δρόμους, κάνοντας χρήση δακρυγόνων, μια πρακτική που έχει καταδικαστεί από το Συμβούλιο της Ευρώπης.
- Προληπτικές Συλλήψεις: Εκατοντάδες πολίτες προσήχθησαν πριν καν ξεκινήσουν οι πορείες, απλώς και μόνο επειδή κατείχαν «ύποπτα» αντικείμενα (π.χ. μάσκες για τα δακρυγόνα).
3. Η Ψηφιακή Καταστολή (Amazon & Starbucks – ΗΠΑ). Στον ιδιωτικό τομέα, ο αυταρχισμός είναι πιο επαγγελματικός, ψηφιακός και «αόρατος»:
Global Intelligence Program (Amazon): Αποκαλύφθηκε ότι η Amazon χρησιμοποιούσε πρώην πράκτορες μυστικών υπηρεσιών για να παρακολουθεί κλειστές ομάδες εργαζομένων στα social media, ώστε να εντοπίζει όσους προσπαθούν να ιδρύσουν συνδικάτο.
Heat Maps: Η εταιρεία Whole Foods (ιδιοκτησίας Amazon) χρησιμοποιεί αλγορίθμους που αναλύουν δεδομένα (π.χ. φυλετική ποικιλομορφία, απόσταση από το σπίτι, παράπονα) για να προβλέψει ποια καταστήματα έχουν υψηλό κίνδυνο συνδικαλισμού και να παρέμβει προληπτικά.
4. Η «Ποινικοποίηση» της Αλληλεγγύης (Wolt – Ελλάδα) Στις πρόσφατες κινητοποιήσεις της Wolt, η οποία έγινε από διαμαρτυρόμενους διανομείς της εταιρείας λόγω μείωσης της πληρωμής ανά τεμάχιο παράδσης έως 40% μεταξύ 2023 και 2025 στην Αθήνα, είδαμε να γίνονται:
Στοχευμένοι έλεγχοι: Χρήση της αστυνομίας και των αρχών μετανάστευσης για τον έλεγχο των χαρτιών των διανομέων (πολλοί εκ των οποίων είναι μετανάστες) ακριβώς τη στιγμή των κινητοποιήσεων, ως μέσο εκφοβισμού.
Γιατί συμβαίνει αυτό; Συμπέρασμα.
Ο αυταρχισμός δεν είναι σημάδι ισχύος, αλλά κρίσης νομιμοποίησης. Όταν η «συναίνεση» (π.χ. οι υποσχέσεις για ανάπτυξη, χαμηλή φορολογία και αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος) δεν πείθει πια τους εργαζόμενους, το κράτος και οι εταιρείες επιστρέφουν στην ωμή βία ή τον ασφυκτικό έλεγχο.
Ζ. Μια αισιόδοξη nota από νικηφόρα παραδείγματα ενάντια στον αυταρχισμό.
Η νίκη απέναντι στον αυταρχισμό και την τεχνολογική υπεροπλία του κεφαλαίου δεν είναι θεωρητική· συμβαίνει ήδη μέσα από τη χρήση τηςσυλλογικής ευφυΐας και νέων μορφών αλληλεγγύης.
Amazon Labor Union (ALU), ΗΠΑ (2022): Η πρώτη επιτυχημένη ίδρυση συνδικάτου σε αποθήκη της Amazon (Staten Island).Η Amazon ξόδεψε εκατομμύρια σε συμβούλους “αντι-συνδικαλισμού” και χρησιμοποίησε αλγοριθμική επιτήρηση. Οι εργαζόμενοι απάντησαν με grassroots οργάνωση (πρόσωπο με πρόσωπο), στήνοντας πάγκους έξω από την αποθήκη της Amazon, προσφέροντας φαγητό και δημιουργώντας TikTok βίντεο που αποδομούσαν την εταιρική προπαγάνδα σε πραγματικό χρόνο. Νίκησαν το “big data” με την “ανθρώπινη επαφή”.
Η περίπτωση της Smart (Γαλλία/Γερμανία): Όταν η διοίκηση επιχείρησε να αυξήσει το ωράριο εργασίας απειλώντας με μεταφορά του εργοστασίου, οι εργαζόμενοι χρησιμοποίησαν διασυνοριακό συντονισμό. Η συνεργασία των συνδικάτων σε διαφορετικές χώρες εμπόδισε την εταιρεία από το να “εκβιάσει” τη μία πλευρά εις βάρος της άλλης.
Wolt & e-food (Ελλάδα): Όπως αναφέραμε, η νίκη ήρθε από τη μαζικότητα. Όταν 3.000 μηχανάκια κλείνουν το κέντρο της Αθήνας, ο αλγόριθμος “τυφλώνεται”. Η εταιρεία δεν μπορεί να απολύσει 3.000 άτομα ταυτόχρονα χωρίς να καταρρεύσει η υπηρεσία της. Η φυσική παρουσία ακύρωσε την ψηφιακή ισχύ.
Η. Μπορεί η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) να βοηθήσει την εργατική τάξη;
Η AI δεν είναι μόνο εργαλείο των εργοδοτών. Μπορεί να γίνει και “όπλο” στα χέρια των εργαζομένων: Ας δούμε πως
Ανάλυση Δεδομένων (Counter-mapping): Οι εργαζόμενοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν AI για να αναλύσουν τις δικές τους μισθοδοσίες και τα ωράρια, εντοπίζοντας κρυφές μειώσεις ή αυθαιρεσίες του εργοδοτικού αλγορίθμου που το ανθρώπινο μάτι δεν βλέπει.
Συντονισμός και Μετάφραση: Σε πολυεθνικά περιβάλλοντα (π.χ. διανομείς από 10 διαφορετικές χώρες), η AI επιτρέπει την άμεση μετάφραση και επικοινωνία σε κλειστές ομάδες, σπάζοντας το φράγμα της γλώσσας που συχνά χρησιμοποιεί η εργοδοσία για να διαιρεί τους εργάτες.
Πρόβλεψη Εργοδοτικών Κινήσεων: Ανοιχτά λογισμικά AI μπορούν να αναλύουν δημόσια οικονομικά δεδομένα εταιρειών για να προβλέψουν πότε μια εταιρεία ετοιμάζεται για απολύσεις ή αναδιάρθρωση, δίνοντας στα συνδικάτα χρόνο να προετοιμαστούν.
Αυτοματοποιημένη Νομική Βοήθεια: Λογισμικά βασισμένα σε AI μπορούν να καθοδηγούν τους εργαζόμενους για τα δικαιώματά τους, συντάσσοντας αυτόματα καταγγελίες προς την Επιθεώρηση Εργασίας ή απαντήσεις σε παράνομες εργοδοτικές πιέσεις.
Το Συμπέρασμα
Ο αυταρχισμός κερδίζει όταν οι εργαζόμενοι είναι απομονωμένοι. Η τεχνολογία (AI, apps) μπορεί είτε να βαθύνει αυτή την απομόνωση (επιτήρηση), είτε να γίνει η υποδομή της νέας αλληλεγγύης. Η ιστορία της ταξικής πάλης δείχνει ότι κάθε νέο μέσο παραγωγής γεννά και νέες μορφές αντίστασης.
Θ. Πως θα μπορούσαμε να φανταστούμε ένα ψηφιακό συνδικάτο, σε διάφορες χώρες και ένα ευρωπαϊκό υπερσυδικάτο, ικανό να ακυρώνει απόφάσεις της Κομισιόν;
Για να φανταστούμε ένα τέτοιο δίκτυο, πρέπει να δούμε πώς οι εθνικές ιδιαιτερότητες της ταξικής πάλης ενσωματώνονται σε μια κοινή ψηφιακή υποδομή. Ένα τέτοιο «υπερ-συνδικάτο» δεν θα ήταν απλώς μια ιστοσελίδα, αλλά ένα ψηφιακό οικοσύστημα με τα κάποια χαρακτηριστικά (με επιφυλάξεις) ανά χώρα:
Ελληνικό Ψηφιακό Συνδικάτο: «Η Ψηφιακή Συνέλευση Βάσης»
Χαρακτηριστικό: Άμεση δημοκρατία και παράκαμψη της γραφειοκρατίας.
Λειτουργία: Μια εφαρμογή (app) όπου κάθε εργαζόμενος (διανομέας, προγραμματιστής, υπάλληλος) έχει μοναδική ταυτότητα. Οι αποφάσεις για απεργία λαμβάνονται με real-time ψηφοφορίες.
Όπλο: Χρήση AI για τον εντοπισμό παραβιάσεων της εργατικής νομοθεσίας (π.χ. απλήρωτες υπερωρίες) και αυτόματη αποστολή ομαδικών καταγγελιών στην Επιθεώρηση Εργασίας.
2. Το Γαλλικό: «Το Ψηφιακό Οδόφραγμα»
Χαρακτηριστικό: Μαχητικότητα και πολιτική πίεση.
Λειτουργία: Εστίαση στον ψηφιακό ακτιβισμό (hacktivism). Αν η κυβέρνηση περνά αντεργατικά νομοσχέδια, το συνδικάτο ενεργοποιεί «ψηφιακή στάση εργασίας» σε κρίσιμες κρατικές υποδομές ή πλατφόρμες, μπλοκάροντας τη ροή δεδομένων μέχρι να αποσυρθεί το μέτρο.
Όπλο: Πλατφόρμες αλληλεγγύης και ψηφιακά «ταμεία απεργίας» που αναπληρώνουν τους μισθούς των απεργών μέσω μικροδωρεών από όλη τη χώρα.
Το Γερμανικό φηφιακό συνδικάτο, «Ο Ψηφιακός Ελεγκτής»
Χαρακτηριστικό: Θεσμική ισχύς και έλεγχος των δεδομένων.
Λειτουργία: Απαίτηση για συνδιαχείριση των αλγορίθμων. Οι εργαζόμενοι έχουν πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα (open source) των συστημάτων που τους αξιολογούν, διασφαλίζοντας ότι η AI δεν είναι μεροληπτική.
Όπλο: Νομική AI που αναλύει χιλιάδες σελίδες συμβάσεων και εντοπίζει κρυφές παγίδες της εργοδοσίας.
Το Ιταλικό: «Το Δίκτυο Κοινωνικής Αλληλεγγύης»
Χαρακτηριστικό: Τοπική οργάνωση και σύνδεση με την κοινότητα (παράδοση του PCI).
Λειτουργία: Ψηφιακή διασύνδεση των παραδοσιακών “συνεταιρισμών”. Αν μια εταιρεία κλείσει ένα εργοστάσιο στον Βορρά, το ψηφιακό δίκτυο κινητοποιεί αμέσως την τοπική αγορά και την αυτοδιοίκηση για την αυτοδιαχείριση της μονάδας.
Όπλο: Τοπικά ψηφιακά νομίσματα για την ανταλλαγή υπηρεσιών μεταξύ εργαζομένων σε περιόδους κρίσης.
Το Πανευρωπαϊκό Συνδικάτο ικανό να ακυρώνει αποφάσεις της Κομισιόν.
Για να ακυρώσει αποφάσεις της Κομισιόν, αυτό το όργανο θα λειτουργούσε ως μια «Ψηφιακή Συνομοσπονδία» με εργαλεία:
Ευρωπαϊκή Ψηφιακή Απεργία: Αν η Κομισιόν προτείνει μια οδηγία που βλάπτει τα εργασιακά, το συνδικάτο κηρύσσει ταυτόχρονη αποσύνδεση από τις πλατφόρμες (Uber, Amazon κ.λπ.) σε όλη την Ευρώπη. Η οικονομική ζημιά δισεκατομμυρίων σε μια μόνο μέρα θα πίεζεε τις Βρυξέλλες σε υποχώρηση.
AI-Lobbying: Χρήση τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία «αντι-εκθέσεων» απέναντι στα λόμπι των πολυεθνικών, αποδεικνύοντας με δεδομένα τις κοινωνικές επιπτώσεις των μέτρων.
Πανευρωπαϊκό Δημοψήφισμα Εργαζομένων: Μέσω ειδικών πλατφορμών (π.χ blockchain για το αδιάβλητο), το συνδικάτο συγκεντρώνει εκατομμύρια υπογραφές σε λιγες ώρες, ενεργοποιώντας το δικαίωμα της «Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών» για την ανατροπή νόμων.
Το κλειδί της επιτυχίας: Η μετάβαση από το «εθνικό» στο «διεθνικό». Όταν ο εργάτης στην Αθήνα και ο εργάτης στο Παρίσι πατούν το ίδιο κουμπί “Log Out” στην ίδια εφαρμογή, ο καπιταλισμός των πλατφορμών χάνει το μεγαλύτερο πλεονέκτημά του: τον κατακερματισμό.
Συμπέρασμα.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο για ένα τέτοιο συνδικάτο δενείναι η τεχνολογία αλλά η πολιτική βούληση των υπαρχουσών ηγεσιών. Η Αριστερά οφείλει να συμφιλιωθεί με την νέα τεχνολογία, ώστε να ακυρώνει άμεσα τις στρατηγικές και ταχτικές επιδιώξεις του κεφαλαίου. Η «τεχνοφοβία» ή η αντιμετώπιση της τεχνολογίας απλώς ως εργαλείο καταστολής, αφήνει το πεδίο ελεύθερο στο κεφάλαιο να ορίζει τους κανόνες του παιχνιδιού. Η συμφιλίωση της Αριστεράς με την τεχνολογία δεν σημαίνει απλή χρήση των social media, αλλά ιδιοποίηση των μέσων παραγωγής της ψηφιακής εποχής.
Για να ακυρώνονται άμεσα οι στρατηγικές επιδιώξεις του κεφαλαίου, η πολιτική βούληση πρέπει να εστιαστεί σε τρεις άξονες:
α. Απομυθοποίηση του Αλγορίθμου: Η τεχνολογία δεν είναι «μαγεία» ούτε αντικειμενική επιστήμη. Είναι κώδικας γραμμένος από ανθρώπους για συγκεκριμένους σκοπούς. Η Αριστερά πρέπει να προτείνει τον δημόσιο και εργατικό έλεγχο των αλγορίθμων, ώστε να μην αποφασίζει ένα “μαύρο κουτί” για τις απολύσεις ή την εντατικοποίηση της εργασίας.
β. Ψηφιακή Αυτονομία: Αντί η επικοινωνία των εργαζομένων να βασίζεται σε πλατφόρμες όπως το Facebook ή το WhatsApp (που ανήκουν σε δισεκατομμυριούχους), απαιτείται η δημιουργία αυτόνομων ψηφιακών υποδομών (federated networks) που δεν μπορούν να κλείσουν ή να λογοκριθούν από το κράτος ή τις εταιρείες.
γ. Από την Άμυνα στην Επίθεση: Το κεφάλαιο χρησιμοποιεί την AI για να προβλέπει τις κινήσεις της αγοράς. Η εργατική τάξη μπορεί να χρησιμοποιήσει την AI για να προβλέπει τις κρίσεις του συστήματος και να παρεμβαίνει εκεί που η εφοδιαστική αλυσίδα είναι πιο ευάλωτη (π.χ. λιμάνια, data centers).
Η «πολιτική βούληση» για όλα αυτά, προϋποθέτει μια ηγεσία που καταλαβαίνει ότι το laptop και ο κώδικας είναι τα σύγχρονα «σφυριά» και «δρεπάνια». Αν η εργατική τάξη δεν ελέγξει τη ροή της πληροφορίας, θα παραμένει πάντα ένα βήμα πίσω από τις αποφάσεις της Κομισιόν και των πολυεθνικών.
Ι. Γιατί απαξιώνεται ο παραδοσιακόςσυνδικαλισμός και πως μπορεί να αναδιοργανωθεί;
Η απαξίωση των παραδοσιακών συνδικαλιστικών ηγεσιών (ΓΣΕΕ κ.λπ.) στην Ελλάδα δεν είναι μόνο αποτέλεσμα ιδεολογικής υποχώρησης, αλλά και μιας δομικής ενσωμάτωσης στον κρατικό και εργοδοτικό μηχανισμό.
Η νέα γενιά των ψηφιακών διοργανωτών συνδικαλισμού δεν έρχεται απλώς να αντικαταστήσει πρόσωπα, αλλά να αλλάξει το μοντέλο εξουσίας μέσα στο κίνημα. Για να αποκτήσει απόλυτη συνείδηση του ρόλου της, η νέα αυτή πρωτοπορία πρέπει να εστιάσει σε κάποιες κρίσιμες αποστολές:
Η Τεχνολογία ως «Κοινό Αγαθό» (Commons). Ο ψηφιακός αρχισυνδικαλιστής δεν περιμένει από το κράτος να νομοθετήσει υπέρ του. Η βασική του αποστολή θα είναι η δημιουργία συνεταιριστικών πλατφορμών. Αν οι εργαζόμενοι ελέγχουν την εφαρμογή (το app) με την οποία δουλεύουν, τότε ο μεσάζοντας-εργοδότης καθίσταται περιττός. Η συνείδηση εδώ μετατοπίζεται από τη «διεκδίκηση μισθού» στον «έλεγχο της παραγωγής».
Αντι-επιτήρηση και Ψηφιακή Αυτοάμυνα. Στην εποχή του αλγοριθμικού ελέγχου, η απεργία δεν αρκεί αν η εργοδοσία ξέρει εκ των προτέρων ποιος οργανώνεται. Αρα η αποστολή της συνδικαλιστικής ηγεσίας είναι η εκπαίδευση της βάσης στην κρυπτογραφημένη επικοινωνία και στην προστασία των δεδομένων. Ο ψηφιακός οργανωτής πρέπει να είναι εν μέρει «hacker», ικανός να τυφλώνει τα συστήματα επιτήρησης της εταιρείας την ώρα της δράσης.
Διεθνισμός της Πληροφορίας. Το κεφάλαιο είναι παγκόσμιο, αλλά ο παραδοσιακός συνδικαλισμός παραμένει εγκλωβισμένος στα εθνικά σύνορα. Επομένως μια Τρίτη αποστολή είναι η δημιουργία ενός «ψηφιακού μετώπου» που συνδέει τον ντελιβερά στην Αθήνα με τον εργάτη στην αποθήκη της Amazon στη Γερμανία. Η συνείδηση του ρόλου τους, σημαίνει ότι κατανοούν πως μια νίκη στην Ελλάδα είναι ημιτελής, αν δεν συντονιστεί με μια ψηφιακή επίθεση στο κέντρο λήψης αποφάσεων (π.χ. Βρυξέλλες ή Silicon Valley).
Η Μετάβαση στον νέο συνδικαλισμό. Αυτή η νέα γενιά δεν θα «διορίζεται» από κομματικούς σωλήνες, αλλά θα αναδεικνύεται μέσα από την αποτελεσματικότητα στο πεδίο. Όπως είδαμε στην e-food, η επιτυχία δεν ήρθε από τα γραφεία των ομοσπονδιών, αλλά από τα chat groups των διανομέων που οργάνωσαν τη μαζικότητα σε χρόνο μηδέν.
Η συμφιλίωση της Αριστεράς με την τεχνολογία, δεν είναι πολυτέλεια· είναι μονόδρομος για να μην καταλήξει η ταξική πάλη ένα γραφικό απολίθωμα του 20ού αιώνα.
Κ. Οργανώνοντας την αντεπίθεσημε πρωτοβουλίες δικτύωσης.
Το σημείο καμπής είναι η μετατροπή της απλής συνδικαλιστικής διεκδίκησης σε στρατηγική του ψηφιακού σαμποτάζ και την οικοδόμηση μιας παράλληλης εργατικής οικονομίας. Το όπλο θα είναι να κτυπάς την την καρδιά του σύγχρονου καπιταλισμού: τη ροή του χρήματος.
α) Η Ακύρωση του «Όπλου» των Ψηφιακών Πληρωμών. Οι τράπεζες σήμερα λειτουργούν ως οι απόλυτοι «διόδιο-εισπράκτορες». Κάθε κίνηση του εργάτη –από την πληρωμή του μισθού μέχρι την αγορά ενός ψωμιού– αφήνει μια προμήθεια στο χρηματιστικό κεφάλαιο.
Επιθέσεις Κορεσμού (DDoS/Signal Jamming): Η αποδιοργάνωση αυτών των συστημάτων σε στιγμές αιχμής (π.χ. ημέρες πληρωμών ή εκπτωτικές περιόδους) δεν προκαλεί μόνο οικονομική ζημιά, αλλά αποκαλύπτει την τρωτότητα του συστήματος. Δείχνει ότι η «παντοδυναμία» των τραπεζών εξαρτάται από μια εύθραυστη ψηφιακή υποδομή.
Το Μήνυμα: Μια τέτοια ενέργεια λειτουργεί ως «ψηφιακή απεργία πείνας» για το κεφάλαιο. Αν οι συναλλαγές παγώσουν, η κυκλοφορία του εμπορεύματος σταματά.
β). Τα Ψηφιακά Συνδικαλιστικά Ταμεία (Strike Funds 2.0) Αφού αποδειχθεί ότι το κεφάλαιο δεν είναι άτρωτο, η επόμενη φάση είναι η αυτονομία του εργατικού κινήματος. Αντί τα χρήματα των εργατών να λιμνάζουν σε συστημικές τράπεζες, η νέα γενιά ψηφιακών οργανωτών συνδικαλισμού πρέπει να δημιουργήσει:
Κρυπτογραφημένα Ταμεία Αλληλεγγύης: Χρήση τεχνολογίας blockchain (όχι για κερδοσκοπία, αλλά για ασφάλεια) ώστε να δημιουργηθούν αποθεματικά που δεν μπορεί να δεσμεύσει το κράτος ή οι τράπεζες κατά τη διάρκεια μιας απεργίας.
Χρηματοδότηση Εργατικής Έρευνας: Αυτά τα ταμεία θα πληρώνουν προγραμματιστές, αναλυτές δεδομένων και νομικούς που θα εργάζονται αποκλειστικά για το κίνημα. Αντί το ταλέντο να πηγαίνει στη Silicon Valley για να φτιάχνει αλγορίθμους επιτήρησης, θα πηγαίνει στη δημιουργία εργατικών πλατφορμών (Όνειρο ΝαιΔύσκολο Ναι Ακατόρθωτο Όχι)
γ). Δημιουργία Εργατικών Πλατφορμών (The Counter-Stack). Η τελική απάντηση είναι η δημιουργία μιας «αντί-πλατφόρμας» που θα αντικαταστήσει την Uber, την Amazon ή την e-food:
Zero Commission: Μια πλατφόρμα όπου ο εργάτης παίρνει το 100% της αξίας της εργασίας του και ο καταναλωτής πληρώνει δίκαια, χωρίς τραπεζικές προμήθειες.
Αυτοδιαχείριση: Ο αλγόριθμος δεν είναι κρυφός· οι κανόνες του (δρομολόγηση, αμοιβές) ψηφίζονται από τη συνέλευση των εργαζομένων.
Προϋποθέσεις για αυτά το Πολιτικό Ρίσκο και η συνείδηση
Αυτό που περιγράφεται εδώ απαιτεί μια νέα μορφή εργατικής πειθαρχίας. Η αποδόμηση των τραπεζικών συστημάτων θα φέρει σφοδρή καταστολή (αντιτρομοκρατικούς νόμους, ψηφιακό κυνήγι). Εδώ είναι που η «απόλυτη συνείδηση» των ψηφιακών συνδικαλιστών, γίνεται καθοριστική: οι ψηφιακοί οργανωτές πρέπει να είναι έτοιμοι να λειτουργήσουν σε συνθήκες ημι-παρανομίας, όπως ακριβώς οι πρώτοι συνδικαλιστές του 19ου αιώνα. Επομένως η βασική προϋπόθεση είναι η προετοιμασία μεθόδων και ταμείων στήριξης αυτών των συνδικαλιστών.
Αντώνης Βασιλείου
[Σημ. Συν. Τα κείμενα που αναρτώνται αξιολογούνται με βάση το ενδιαφέρον που κρίνουμε ότι έχουν και δεν αντανακλούν απαραιτήτως τις απόψεις της σύνταξης.]
About Author
