Φεβ 1, 2026 – 20:02 Δημήτρης Κατσορίδας Η ΕΠΟΧΗ
Δεν είχαν περάσει πολλές μέρες από την ολοκλήρωση της θεματικής ενότητας με τον παραπάνω τίτλο, σε ημερίδα για τα δικαιώματα στην εργασία που διοργάνωσαν δέκα πρωτοβάθμια σωματεία (11-1-2026), και είχαμε για πολλοστή φορά ακόμα ένα εργατικό δυστύχημα με πέντε νεκρές εργάτριες και εφτά τραυματίες στο εργοστάσιο «Βιολάντα» στα Τρίκαλα, στις 26-1-2026. Έρχεται να προστεθεί στον μακρύ και θλιβερό κατάλογο των 201 νεκρών στη δουλειά, που άφησε πίσω του το 2025, μαζί με 330 εργαζόμενους που τραυματίστηκαν σοβαρά, σύμφωνα με την Ομοσπονδία Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος. Ένα έτος με τα περισσότερα εργατικά ατυχήματα την τελευταία τετραετία (2022-2025).
Τα στοιχεία διαψεύδουν τους ισχυρισμούς της κυβέρνησης, η οποία προσπαθεί να αντιστρέψει την πραγματικότητα. Η κυβέρνηση στηρίζεται σε κατασκευασμένα μεγέθη, στη συστηματική εξαίρεση ολόκληρων κατηγοριών εργαζομένων από την καταγραφή όπως είναι οι εργαζόμενοι στον αγροτικό τομέα, οι αυτοαπασχολούμενοι, οι ανασφάλιστοι. Στηρίζεται στην ελλιπή διενέργεια ελέγχων λόγω έλλειψης κατάλληλων διοικητικών μηχανισμών και τρομακτικών ελλείψεων προσωπικού. Επιπρόσθετα, δεν καταγράφονται οι επαγγελματικές ασθένειες και οι θάνατοι από επαγγελματικές νόσους.
Τα εργατικά δυστυχήματα αναδεικνύουν την ανάγκη της πρόληψης και προστασίας, η οποία δεν μπορεί να είναι μόνο λόγια. Πρόληψη σημαίνει κάθε παιδί να είναι σίγουρο ότι η μαμά του και ο μπαμπάς του θα γυρίσουν σώοι στο σπίτι κάθε μέρα. Σημαίνει να νιώθει ασφάλεια ότι οι γονείς του δεν κινδυνεύουν στον χώρο εργασίας τους. Πρόληψη είναι να γνωρίζουν οι συγγενείς ότι ο άνθρωπός τους έχει προστασία και ότι η ζωή του έχει αξία.
Η αύξηση των εργατικών ατυχημάτων οφείλεται σε παράγοντες όπως οι κακές έως άθλιες συνθήκες εργασίας, η μαύρη εργασία, τα εξαντλητικά ωράρια και η έλλειψη επαρκούς εποπτείας. Είναι το αποτέλεσμα των πολιτικών που διαλύουν την εργατική νομοθεσία και τους μηχανισμούς ελέγχου, ενισχύοντας την ανεξέλεγκτη αυθαιρεσία των εργοδοτών, που μειώνουν διαρκώς το εργατικό κόστος και παραμελούν τα μέτρα ασφαλείας. Επιπρόσθετα, η εφαρμογή του νόμου Ν.5239/2025 της Κεραμέως για το 13ωρο εργασίας αναμένεται να επιδεινώσει το ήδη διαδεδομένο φαινόμενο σωματικής και ψυχικής καταπόνησης στην εργασία, καθώς η υπέρβαση του οκταώρου συνδέεται με την εμφάνιση μυοσκελετικών προβλημάτων, καρδιαγγειακών και εγκεφαλικών νοσημάτων και ψυχικών διαταραχών (άγχος, κατάθλιψη, ξεσπάσματα θυμού, επαγγελματική εξουθένωση κ.λπ.).
Υπό αυτή την έννοια, η προστασία των εργαζομένων αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα, με στόχο τη διασφάλιση ενός ασφαλούς εργασιακού περιβάλλοντος. Είναι πρωτίστως δική τους υπόθεση και χρειάζεται να απασχολήσει την ίδια την κοινότητά τους, διότι κανείς άλλος δεν θα το πράξει στη θέση τους.Και η απάντηση, τόσο από τους ίδιους όσο και από τα συνδικάτα, είναι η συγκρότηση Επιτροπών Υγείας και Ασφάλειας στους χώρους εργασίας (ΕΥΑΕ), όπως προβλέπει ο νόμος 3850/2010. Τα μέλη της ΕΥΑΕ ή οι εκπρόσωποι των εργαζομένων έχουν προστασία από απόλυση και ισχύει και γι’ αυτούς το άρθρο 14 του Ν. 1264 του 1982 (αναφέρεται στον προαναφερθέντα Ν. 3850, άρθρο 7, παράγραφος 9). Βέβαια, όπου υπάρχουν συνδικάτα υπάρχει ακόμη καλύτερη κάλυψη για τη δημιουργία ΕΥΑΕ. Ωστόσο, πολλές φορές ο φόβος από τις εργοδοτικές πιέσεις ή της απόλυσης, αλλά ακόμη και η άγνοια από την πλευρά των εργαζομένων σε συνδυασμό με τα φαινόμενα αδράνειας, τους αποτρέπουν από μια τέτοια πρωτοβουλία. Έτσι, διστάζουν να δημιουργήσουν ΕΥΑΕ ή να καταγγείλουν σοβαρές παραβάσεις και στην καλύτερη περίπτωση περιορίζονται μόνο σε κάποιες παρατηρήσεις. Παρ’ όλα αυτά, μπορούν να κάνουν καταγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας, ακόμη και ανώνυμα, η οποία μπορεί να επιφέρει άμεσες συνέπειες για τον εργοδότη, όπως εντολές άμεσης συμμόρφωσης (διορθώσεις επικίνδυνων συνθηκών, παροχή Μέσων Ατομικής Προστασίας, εκπαίδευση του προσωπικού), επιβολή διοικητικών προστίμων, αναστολή λειτουργίας της επιχείρησης, ποινική δίωξη σε περίπτωση σοβαρού τραυματισμού ή θανάτου, αστική ευθύνη για αποζημίωση κ.λπ.
Εδώ, όμως, χρειάζεται να αναδείξουμε και την απουσία μιας ουσιαστικής κουλτούρας ασφάλειας στην εργασία, που έχει ως συνέπεια την αποδοχή επικίνδυνων και ανθυγιεινών συνθηκών εργασίας ως «κανονικότητα», με συνέπεια να αποσιωπούνται οι απαιτήσεις για αξιοπρεπή και ασφαλή εργασία και για σύσταση ΕΥΑΕ.
Οι συνέπειες του νεοφιλελευθερισμού και των μνημονίων, η απορρύθμιση της αγοράς εργασίας σε συνδυασμό με τις πολιτικές λιτότητας, αποδυνάμωσαν το εργατικό κίνημα, το απομάκρυναν από τη διεκδίκηση συνθηκών ασφαλούς εργασίας και ενίσχυσαν την ατομική ευθύνη εις βάρος της συλλογικής διεκδίκησης. Είχαν δε ως αποτέλεσμα την υπαναχώρηση των εργαζομένων από μια εργατική κουλτούρα (αυτο)σεβασμού της υγείας και της ασφάλειας και άρα την παραίτησή τους από τη διεκδίκηση όρων αξιοπρεπούς εργασίας.
Απέναντι σε όλα αυτά, είναι αναγκαία μια αντιστροφή της υπάρχουσας κατάστασης, η οποία δεν είναι άλλη από την επανεκκίνηση μιας εργατικής κουλτούρας αξιοπρέπειας και συλλογικής προστασίας.
Οι εργαζόμενοι και τα συνδικάτα οφείλουν να επανακτήσουν τόσο το δικαίωμα όσο και την ευθύνη να απαιτούν και να διεκδικούν ασφαλείς χώρους εργασίας που προστατεύουν τη ζωή και την υγεία τους ως αξίες μη διαπραγματεύσιμες. Είναι αναγκαίο να αξιοποιήσουν το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο, να συστήσουν ΕΥΑΕ, να προχωρούν σε καταγγελίες στην Επιθεώρηση Εργασίας, η οποία πρέπει να ενισχυθεί με επαρκές προσωπικό, και να διασφαλίζουν τη σταθερή λειτουργία Μεικτών Επιτροπών Ελέγχου σε όλους τους κλάδους, με ουσιαστική συμμετοχή των εκπροσώπων των εργαζομένων. Παράλληλα, πρέπει να διεκδικούν την παρουσία ιατρών εργασίας και τεχνικών ασφαλείας, καθώς και την αναβάθμιση των υποδομών και του εξοπλισμού, με στόχο τη συνεχή βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Όλες αυτές οι παρεμβάσεις αποτελούν αναγκαία βήματα, ώστε να μη θρηνούμε άλλες χαμένες εργατικές ζωές. Διότι, μόνο έτσι μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά η σημερινή, επικίνδυνη πραγματικότητα στους χώρους δουλειάς.
About Author
